Хүн “жинхэнэ” амжилттай, аз жаргалтай амьдрахад ганцхан шалтгаан байдаггүй. Гэхдээ дэлхийн олон судалгаа, сэтгэл зүй, амьдралын туршлагуудыг харахад хэд хэдэн нийтлэг зүйл байдаг. 

Энэ нь Монголын амьдрал нөхцөл байдалд ч бас арай өөрчлөгдөж болох ч суурь зарчим хэвээрээ байна.

1. Эрүүл харилцаа — хамгийн том нөлөө юм. Хүн мөнгө, нэр хүндээс илүү:

• гэр бүл,
• хайртай хүн,
• үнэнч найз, өөрийг нь ойлгодог хүмүүсээсээ хамгийн их аз жаргал авдаг.

Harvard University-ийн олон арван жил үргэлжилсэн алдарт судалгаагаар “чанартай харилцаа” нь урт нас, сэтгэлийн тогтвортой байдал, аз жаргалд хамгийн хүчтэй нөлөөлдөг гэж үзсэн байдаг.

2. Өөрийгөө хэрэгтэй хүн гэж мэдрэх Хүн:

• хийж буй зүйлдээ утга учир олж,
• бусдад хэрэгтэй байгаагаа мэдэрч,
• өдөр бүр бага ч гэсэн урагшилж байвал дотроосоо аз жаргал мэдэрдэг.
• Зөвхөн их мөнгө биш, “би үнэ цэнтэй хүн” гэсэн мэдрэмж хамгийн чухал.

3. Эрүүл бие = тайван сэтгэл нь физилогийн талаас шууд нөлөө үзүүлдэг. Жишээлбэл нойргүй, ядарсан, өвдөлттэй үед хүн баяр жаргал мэдрэх хэцүү байх нь ойлгомжтой. Тиймээс:

• сайн унтах,
• хөдөлгөөн хийх,
• зөв хооллох,
• стрессээ зохицуулах нь шууд аз жаргалтай холбоотой.

4. Харьцуулалтыг багасгах нь анзаарч хардаггүй ч "Олон хүн аз жаргалгүй болдог хамгийн том шалтгаан" болдог.:

• “Бусадтай өөрийгөө байнга харьцуулах.”
• Сошиал орчинд хүмүүс зөвхөн хамгийн гоё хэсгээ харуулдаг. Харин бодит амьдрал бүгдэд нь асуудалтай байдаг.

5. Мөнгө хэрэгтэй — гэхдээ тодорхой хэмжээнд амин чухал хэрэгцээгээ хангах хэмжээнд байх шаардлагатай:

• өлсөхгүй,
• өргүй,
• аюулгүй, тайван амьдрах нөхцөл бүрдүүлдэг учраас чухал.

Гэхдээ судалгаагаар суурь хэрэгцээ хангагдсаны дараа илүү их мөнгөтэй болох нь аз жаргалгүй болгох нь тохиолдол их байдаг ажээ.

6. Дотоод амар амгалан--Хамгийн амжилттай харагддаг хүмүүс хүртэл:

• түгшүүртэй,
• ганцаардмал,
• сэтгэл дундуур байдаг.

Харин дотроо:

• өөрийгөө хүлээн зөвшөөрсөн,
• айдас багатай,
• тайван хүн илүү аз жаргалтай байдаг.

Өөрөөр хэлбэл "Хүн ихэвчлэн:

• хайртай хүмүүс,
• эрүүл мэнд,
• утга учиртай ажил,
• санхүүгийн суурь тогтвортой байдал,
• дотоод тайван байдлаас болж жинхэнэ аз жаргал, амжилтыг мэдэрдэг.

Амжилт гэдэг зөвхөн баян болох биш.
Аз жаргал гэдэг зөвхөн инээж явах биш.
Харин:

“Өөрийн амьдралаа утгатай гэж мэдрэх” байх нь хамгийн бодит хариулт гэж олон хүн үздэг.

Харин 1938 онд Харвардын судлаачид энэ сэдвийг илүү бодит болгохын тулд нэгэн зоригтой судалгааг эхлүүлжээ.

Хүн яг юунаас болж бодитоор амжилттай, аз жаргалтай амьдардгийг мэдэхийн тулд тэд 724 хүнийг өсвөр наснаас нь эхлэн насан эцэслэх хүртэл нь ажигласан байна. Ийнхүү 85 жилийн турш дараах зүйлсийг судалжээ:

• Тархины хөгжил
•  Цалин, орлого
• Харилцаа
•  Сэтгэл зүйн гэмтэл
• Амьдралын орчин, боломж

Үр дүн нь олон хүний төсөөллийг эвдсэн юм.

Насанд хүрээд амжилтад хүрэх нь:

– Өндөр IQ

– Баян айлд төрсөн эсэх

– Сургуулийн онц үр дүн зэргээс төдийлөн хамаардаггүй байжээ.

Харин амжилтыг урьдчилан таамаглах хамгийн хүчтэй үзүүлэлтүүдийн нэг нь…

Хүүхэд байхдаа гэрийн ажил хийдэг байсан эсэх байв.

• Хог асгах.
• Аяга таваг угаах.
• Ширээ засах.

Эдгээр нь зүгээр нэг цэвэрлэгээ биш —

• тархины дасгал,
• хариуцлагын сургалт,
• амьдралын суурь бэлтгэл юм.

“Grant Study” нэрээр алдаршсан энэхүү судалгаагаар гэрийн ажил нь ямар ч сургуулийн зааж чаддаггүй

“хувь нэмэр оруулах ёс зүй”-г хүүхдэд суулгадаг болохыг тогтоожээ.

• Хүүхэд тоглоомоо орхиод ширээ засах үедээ
• ертөнц зөвхөн түүнийг тойрон эргэдэггүй гэдгийг ойлгож эхэлдэг.
• Тэр өөрийгөө нэгэн том системийн чухал хэсэг,
• тэр систем хэвийн ажиллахад өөрийн оролцоо хэрэгтэй гэдгийг ухаардаг.

Судалгаагаар гэрийн ажил хийдэг хүүхдүүд насанд хүрэхдээ:

• Хэн нэгэн хэлэхийг хүлээлгүй хийх ёстой ажлыг олж хардаг
• Бусдын хөдөлмөрийг илүү ойлгож, хүндэтгэдэ Хүлээлт, бухимдал, таагүй мэдрэмжтэй илүү тэвчээртэй нүүр тулдаг

Өнөөдөр бид хүүхдүүдээ

• “Битгий уйд.”
• “Битгий ядраа.”
• “Би өөрөө хийчихье.”гэж хэтэрхий хамгаалсаар…

Үнэндээ тэдний ирээдүйн амьдрах чадвар, ажлын ёс зүй, хариуцлагын суурийг аажмаар сулруулж байж мэднэ.

Хэрэв та хүүхдээ ирээдүйд амжилттай, бие даах чадвартай хүн болж аз жаргалтай амьдраасай гэж хүсэж байвал:

• түүнд илүү олон ухаалаг тоглоом биш —
• Түүнд тохирох ажлыг өг.
• Алчуур бариул.
• “Чи үүнийг хийж чадна” гэсэн итгэлийг бариул.

Хамгийн энгийн гэрийн ажлууд, 

Хамгийн хүчтэй амьдралын хичээл байдаг