Бамбай булчирхайн хамгийн гол үүрэг нь цусанд орсон иодыг цуглуулж, түүгээрээ хүний биед хэрэгтэй дааврыг үйлдвэрлэх юм. Харин бамбай булчирхай хангалттай хэмжээний даавар ялгаруулахгүй байхыг гипотиродизм буюу бамбай булчирхайн дааврын хэт багасалт гэнэ. Энэ өвчнөөр ихэвчлэн эмэгтэйчүүд өвчилдөг. Тэр дундаа 60 болон түүнээс дээш насны эмэгтэйчүүд илүү өртдөг. Бамбай булчирхай нь хүний биед зайлшгүй байх ёстой дотоод шүүрлийн хамгийн том булчирхай юм. Энэ булчирхай нь хүний хүзүүний төвөнхийн доор байрлах бөгөөд триодотиронин (Т3), тироксин (T4) гэх даавруудыг ялгаруулдаг. Бамбай булчирхай өвчлөөгүй хэвийн үедээ нүдэнд ил харагдаж, гараар барих төдийхөнд мэдрэгдэхгүй. Зөвхөн мэргэжлийн эмчийн тэмтрэх үзлэгээр мэдэгддэг.

Шалтгаан

Бамбай булчирхайн даавар хангалттай хэмжээгээр ялгарахгүй байгаа үед биеийн хэвийн үйл ажиллагаа алдагддаг. Дараах шалтгааны улмаас бамбай булчирхайн дааврын хэт багасалт үүсдэг. Үүнд:

• Дархлалын өвчин
• Бамбайн дааврын хэт ихсэлтийн эмчилгээний дараа
• Бамбай булчирхайн хагалгаанд орсны дараагаар
• Цацрагийн эмчилгээ
• Төрөлхийн бамбай булчирхайн гажиг (нярай хүүхдэд)
• Бамбайн хоргүй хавдар
• Жирэмслэлт
• Иодын дутагдал

Шинж тэмдэг

Бамбай булчирхайн дааврын дутагдал хэр хүнд байгаагаас шалтгаалан шинж тэмдэг өөрчлөгдөнө. Тухайлбал:

• Ядарч сульдах
• Хүйтэнд мэдрэг болох
• Өтгөн хатах
• Арьс хуурайших
• Жин нэмэх
• Нүүр хөөх
• Хоолой сөөх
• Булчингийн сулралтай болох
• Цусан дахь холестрины хэмжээ нэмэгдэх
• Булчингаар өвдөх
• Үе мөчөөр өвдөх, хөших
• Сарын тэмдгийн хэмжээ ихсэх
• Үс шингэрэх
• Зүрхний цохилт удаашрах
• Сэтгэл санаагаар унах
• Ой санамж бүдэг болох зэрэг шинж тэмдгээр мэдэх боломжтой.

Эхэн үедээ жин нэмж, ядрах шинж тэмдэг ажиглагдах бөгөөд хүндрэх тусам шинж тэмдгүүд нэмэгддэг. Дааврын хэт багасалтыг эмчлэхгүй орхивол аажмаар бусад эрхтнүүдэд сөрөг нөлөө үзүүлдэг. Түүнчлэн сэтгэл санаанд өөрчлөлт орж, мартамхай болох шинж ажиглагдана. Дааврын хэт багасалт нь ховор тохиолдолд амь насанд хүрэх хэмжээнд хүндэрдэг.

Нярай хүүхдэд бамбайн даавар дутагдах

Бамбай булчирхайгүй нярай төрөх эсвэл бамбай булчирхай нь зөв ажиллахгүй байх үед дараах шинж тэмдгүүд илэрдэг.

• Арьс, нүд шарлах
• Билирубин ялгарахгүй байх
• Ойр ойрхон хахах
• Хэлний хэмжээ том байх
• Өтгөн хатах
• Булчин сул байх
• Их унтах
• Нүүр нь хөөх

Нярай хүүхдийн бамбайн дааврын дутал нь амь насанд хүрэх эрсдэлтэй тул заавал эмчид хандах хэрэгтэй.ьБага насны хүүхдүүдэд бамбайн даавар дутагдах нь дараах шинж тэмдгээр илэрдэг. Өсөлт удааширч намхан болох

• Ясан шүд ургахгүй удах
• Бэлгийн бойжилт удаан явагдах
• Сэтгэл зүйн хувьд тогтворгүй байх.
• Мөн насанд хүрсэн хүнийхтэй адил шинж тэмдэг ч илэрнэ.

Арьс хуурайших, өтгөн хатах, нүүр хөөх, хоолой сөөнгө болох, ямар ч шалтгаангүйгээр маш их ядрах зэрэг шинж тэмдэг илэрвэл  мэргэжлийн эмчид хандаарай.

Хүндрэл

Жирэмсэн ээжүүд бамбайн дутагдалтай байвал ургийн өсөлт бойжилт удааширч, өөр олон сөрөг үр дагаварт хүргэх магадлалтай. Мөн  хүзүү хэсгээр томрох, зүрхний хэм алдагдах, булчингийн сулралтай болох, үргүйдэх, ургийн гажигтай хүүхэд төрүүлэх аюултай.

Оношилгоо

• Тироид өдөөгч дааврын (TSH) шинжилгээ өгнө.
• Бамбайн дааврын шинжилгээг өрх, дүүрэг, хувийн бүх эмнэлэгт хийдэг. Жирэмсэн ээжүүд эмчийн хяналтандаа эрт орж, бамбайн дааврын шинжилгээг нэн түрүүнд өгөх хэрэгтэй.
• Их хэмжээний стресс болон цочмог эмгэгүүд нь шинжилгээний хариунд нөлөөлж болзошгүй.
• Аспирин гэх мэт эмнүүд мөн нөлөөлдөг тул шинжлүүлэхээсээ өмнө эмчдээ хэрэглэж буй эмнийхээ тухай мэдэгдвэл зохистой.

Зөвлөгөө

Иод агуулсан дараах хүнсийг хэрэглэхийг зөвлөж байна. Хамгийн их иод агуулсан хүнсний бүтээгдэхүүнд далайн хүнснүүд ордог.

• Далайн замаг: Далайн замаг нь иод болон бусад эрдсүүдээр баялаг далайн гаралтай хүнс юм.
• Загасны тос: Загасны тос нь бамбайн дааврын хэмжээг нэмэгдүүлж, бамбай булчирхайн үйл ажиллагааг тогтворжуулдаг. Мөн үрэвсэл намдаах, дархлаа сайжруулах үйлчилгээтэй.
• Алимны цуу: Алимны цуу дааврыг тэнцвэржүүлэх, жин бууруулах үйлчилгээтэй.
• Витамин Д: Бамбай булчирхайн даавар багасах өвчинд эерэг нөлөө үзүүлнэ.
• Илжгэн чих: Жимсний ногооноос илжгэн чих, банана нь хамгийн их иод агуулсан байдаг.

Эмчилгээ

Бамбай булчирхайн эмгэг нь эмчлэхэд хамгийн хөнгөхөн өвчин. Хамгийн чухал нь жилдээ нэг удаа заавал үзүүлж байх хэрэгтэй. Өдөр тутам уух дааврын эм хэрэглэхийг зөвлөдөг. Эмчилгээ эхэлснээс 1-2 долоо хоногийн дараа биеийн байдал сайжирч, жин буурч байгаа нь ажиглагдана. Урьд нь бамбай булчирхайн эмчилгээ хийлгэж байсан бол эмчийн хяналтад байж дааврын хэмжээг тогтмол түвшинд барих нь чухал.